Α΄ Φάση: Βιωματικό Εργαστήριο από το «Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων & Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Ν.Βοιωτίας ΠΡΟΤΑΣΗ ΖΩΗΣ»
Με εξαιρετική ανταπόκριση από την πλευρά των μαθητών ολοκληρώθηκαν τα βιωματικά εργαστήρια για την Α’ και Β’ Γυμνασίου σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης «Πρόταση Ζωής». Στόχος της δράσης ήταν η ενίσχυση των δεσμών μεταξύ των μαθητών και η δημιουργία ενός κλίματος εμπιστοσύνης και αλληλοσεβασμού μέσα στη σχολική αίθουσα.
1. Η Δημιουργία του «Κύκλου Εμπιστοσύνης»
Η διαδικασία ξεκίνησε με τη διάταξη των μαθητών σε κυκλική διάταξη. Ο κύκλος αποτελεί ένα ισχυρό θεραπευτικό και παιδαγωγικό εργαλείο, καθώς καταργεί τις ιεραρχίες και επιτρέπει την άμεση οπτική επαφή μεταξύ όλων των μελών.
- Στόχος: Η δημιουργία ενός ασφαλούς πλαισίου (safe space) όπου κάθε παιδί ένιωσε ότι η φωνή του ακούγεται ισότιμα.
- Δράση: Οι μαθητές κλήθηκαν να μοιραστούν το «εδώ και τώρα» τους, εκφράζοντας πώς αισθάνονται μέσα στην τάξη και ποιες είναι οι καθημερινές τους εμπειρίες από τη συμβίωση με τους συμμαθητές τους.
2. Προβολική Τεχνική με τη Χρήση Αντικειμένων
Στη συνέχεια, η ψυχολόγος αξιοποίησε τη μέθοδο των συμβολικών αντικειμένων. Τοποθετώντας διάφορα αντικείμενα στο κέντρο του κύκλου, κάλεσε τους μαθητές να επιλέξουν αυτό που τους αντιπροσωπεύει.
- Η Διαδικασία: Κάθε παιδί εξήγησε τον λόγο της επιλογής του, συνδέοντας το αντικείμενο με τον εαυτό του και —κυρίως— με τη συνεισφορά του στην ομάδα.
- Παράδειγμα: Ένα παιδί μπορεί να διάλεξε έναν συνδετήρα, συμβολίζοντας την επιθυμία του να κρατά την ομάδα ενωμένη, ή έναν φακό, υποδηλώνοντας τη διάθεση να βοηθά τους άλλους να βλέπουν τη λύση στα προβλήματα.
3. Αποτελέσματα & Συμπεράσματα
Η ανταπόκριση των μαθητών ήταν εξαιρετικά γόνιμη. Μέσα από αυτή τη συμβολική γλώσσα:
- Αποκάλυψη Συναισθημάτων: Πολλά παιδιά ένιωσαν την ασφάλεια να «ανοιχτούν» και να επικοινωνήσουν βαθύτερες σκέψεις.
- Εντοπισμός Δυσλειτουργιών: Αναδείχθηκαν με ειλικρίνεια προβληματικές συμπεριφορές (όπως ο αποκλεισμός ή οι εντάσεις), όχι ως κατηγορία, αλλά ως αφετηρία για βελτίωση.
- Ενίσχυση Ενσυναίσθησης: Η ομάδα κατάφερε να δει τον «άλλον» πέρα από την επιφάνεια, αναγνωρίζοντας τις ανάγκες και τα χαρίσματα του κάθε μέλους.
Σύνοψη: Η παρέμβαση αυτή δεν ήταν απλώς μια συζήτηση, αλλά μια βιωματική εμπειρία σύνδεσης. Η μετατροπή του τμήματος από ένα σύνολο ατόμων σε μια λειτουργική ομάδα είναι το πρώτο και πιο ουσιαστικό βήμα για την πρόληψη των εξαρτήσεων και της βίας στον σχολικό χώρο.
B’ Φάση: Βιωματικό Εργαστήριο από το «Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων & Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Ν.Βοιωτίας ΠΡΟΤΑΣΗ ΖΩΗΣ»
Μετά την ολοκλήρωση των πρώτων εργαστηρίων, η δράση πέρασε στη Β’ Φάση, η οποία επικεντρώθηκε αποκλειστικά στα τμήματα της Β’ Γυμνασίου. Σε αυτή τη φάση, η διαδικασία έγινε πιο προσωπική και βαθιά, μετατοπίζοντας το κέντρο βάρους στην ατομική ευθύνη, τις προσδοκίες και την αμοιβαία ανατροφοδότηση (feedback) μεταξύ των μαθητών.
Η Διαδικασία: Από το «Εγώ» στο «Εμείς»
Οι μαθητές κάθισαν ξανά σε κυκλική διάταξη, αυτή τη φορά όμως κλήθηκαν να αναλογιστούν τρεις βασικούς άξονες για τη συνύπαρξή τους στην τάξη:
1. Τι ζητούν οι ίδιοι από την ομάδα.
2. Τι είναι διατεθειμένοι να αλλάξουν στη δική τους συμπεριφορά για χάρη της ομάδας.
3. Τι θα ήθελαν να επικοινωνήσουν σε κάθε έναν συμμαθητή τους ξεχωριστά.
Η Δράση: «Τα Σημειώματα της Καρέκλας»
Το πιο δυναμικό κομμάτι του εργαστηρίου περιελάμβανε μια γραπτή, βιωματική άσκηση φιλοδοξίας και ειλικρίνειας. Κάθε μαθητής και μαθήτρια έπρεπε να γράψει από ένα σύντομο σημείωμα για καθέναν από τους 22 συμμαθητές του τμήματος.
Πώς λειτούργησε: Στα χαρτάκια αυτά αποτυπωνόταν ένα χαρακτηριστικό του κάθε παιδιού —είτε θετικό (ως επιβράβευση και ενθάρρυνση) είτε αρνητικό (ως δημιουργική κριτική για βελτίωση). Στη συνέχεια, τα σημειώματα κολλήθηκαν ανώνυμα στην πλάτη της καρέκλας του κάθε μαθητή.
Αναγνώριση και Συμπεράσματα
Η διαδικασία ολοκληρώθηκε με τη φάση του αναστοχασμού. Κάθε παιδί ξεκίνησε να διαβάζει προσωπικά και συγκεντρωμένα όλα τα χαρτάκια που είχαν μαζευτεί στην καρέκλα του.
- Το «Καθρέφτισμα» του Εαυτού: Οι μαθητές κλήθηκαν να επεξεργαστούν τα μηνύματα και να μοιραστούν με την ολομέλεια το τελικό τους συμπέρασμα: Κατά πόσο αναγνωρίζουν στον εαυτό τους αυτά που τους έγραψαν οι άλλοι;
Αποδοχή και Ωριμότητα: Η ανταπόκριση ήταν συγκινητική. Τα παιδιά ήρθαν αντιμέτωπα με την εικόνα που εκπέμπουν προς τα έξω. Η ανωνυμία των σημειωμάτων, αντί να οδηγήσει σε εντάσεις, λειτούργησε ως ένας «ασφαλής καθρέφτης». Πολλά παιδιά ξαφνιάστηκαν ευχάριστα από τα θετικά σχόλια που δεν ήξεραν ότι τους αναγνωρίζονται, ενώ δέχτηκαν τα αρνητικά σχόλια με ωριμότητα, ως μια ευκαιρία να δουν τις τυφλές γωνίες της συμπεριφοράς τους.